To Wy możecie najlepiej wstępnie "zdiagnozować" swoje dziecko. Poniżej znajduje się lista objawów ryzyka dysleksji. Współwystępowanie wielu wymienionych objawów u
jednego dziecka pozwala z większą pewnością przypuszczać, że mamy do
czynienia z dzieckiem "ryzyka dysleksji".
"Termin ryzyko dysleksji stosuje się wobec dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym, wykazujących wybiórcze zaburzenia w rozwoju psychoruchowym, które MOGĄ warunkować wystąpienie specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu. Termin ten stosuje się również w odniesieniu do uczniów klasy 0 i I, którzy napotykają pierwsze, lecz nasilone trudności w nauce - pomimo inteligencji w normie, dobrze funkcjonujących narządów zmysłu, właściwej opieki dydaktycznej w domu oraz w szkole". ( M.Bogdanowicz - "Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie" )
Dzieckiem ryzyka dysleksji jest każde dziecko, w przypadku którego wystąpiły problemy w trakcie porodu, w szczególności niedotlenienie, urodzone z niska masą urodzeniową, niskim apgarem, czy urodzone przedwcześnie. Jeśli więc Twoje dziecko charakteryzuje:
1. W wieku niemowlęcym i poniemowlecym:
- opóźniony
rozwój mowy: później niż rówieśnicy wypowiada pierwsze słowa, zdania proste i złożone
- opóźniony lub nieharmonijny (!) rozwój ruchowy. Późno zaczyna chodzić lub biegać. Mało lub wcale nie raczkuje. Osiąga późniejsze etapy rozwojowe, nie osiągnąwszy poprzednich np. wcześniej staje niz siada.
- mała zręczność manualna, nieporadność w samoobsłudze np. myciu rąk,
ubieraniu się, jedzeniu łyżką. Brak samodzielnych prób rysowania.
2. W wieku przedszkolnym (3-5 lat)
- mała sprawność ruchowa w zakresie całego ciała: dziecko słabo biega, ma trudności
z utrzymaniem równowagi (np. przewraca się stojac na jednej nodze, nie umie przejść po szerokim krawężniku), nie lubi zabaw ruchowych,
z trudem uczy się jeździć na rowerku trzykołowym.
- mała sprawność ruchowa rąk: trudności i niechęć do zapinania
guzików, sznurowania butów, zabaw manipulacyjnych takich jak nawlekanie korali; źle
trzyma ołówek, rysując - za mocno lub za słabo go naciska.
- słaba koordynacja wzrokowo-ruchowa: budowanie z klocków sprawia mu trudność,
rysuje niechętnie i prymitywnie. Nie umie narysować koła jako 3-latek, kwadratu i krzyża
- jako 4-latek, trójkąta - jako 5-latek.
- opóźniony rozwój lateralizacji: używa na zmianę raz jednej raz drugiej ręki.
- zaburzenia rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej pod postacią: nieporadności w rysowaniu (rysunki bogate treściowo lecz prymitywne
w formie), trudności w składaniu obrazków pociętych na części, puzzli, wykonywaniu układanek.
- opóźniony rozwój mowy, nieprawidłowa
artykulacja wielu głosek, trudności z wypowiadaniem złożonych wyrazów,
budowaniem wypowiedzi, z zapamiętywaniem nazw.
- mylenie pór dnia, posiłków,( "mamo, pójdziemy wczoraj do babci?", albo: "no przecież byliśmy tam jutro").
3. W "zerówce" i klasie pierwszej:
- obniżona sprawność ruchowa: dziecko słabo biega, skacze, ma trudności z uczeniem
się jazdy na rowerze, hulajnodze, rolkach, rzucaniem i chwytaniem piłki, rzucaniem do celu.
- trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów np.
z zawiązywaniem sznurowadeł na kokardkę, używaniem widelca, nożyczek.
- opóźnienie rozwoju lateralizacji: mimo prób ustalenia ręki dominującej, nadal jest
oburęczne.
- opóźnienie orientacji w schemacie ciała
i przestrzeni: ma trudności ze wskazywaniem na sobie części ciała,
określając je terminami: prawe - lewe (np. prawa i lewa ręka,
noga, ucho). Nie umie określić kierunku na prawo i na lewo od siebie
(np. droga na prawo,
drzwi na lewo).
- trudności z rysowaniem rombu (w wieku 6-7 lat), odtwarzaniem złożonych figur
geometrycznych, rysowaniem szlaczków.
- trudności z budowaniem konstrukcji z klocków, czy mozaiki wg wzoru, przy jednoczesnym bardzo twórczym budowaniu z wyobraźni.
- trudności z wyodrębnianiem szczegółów różniących dwa obrazki, z
odróżnianiem
kształtów podobnych (np. figur geometrycznych, liter m-n, l-t ) lub
identycznych lecz inaczej położonych w przestrzeni (np. liter
p-g-b-d-).
- trudności z poprawnym wyrażaniem stosunków przestrzennych nad - pod, za - przed, obok, pomiędzy
- wadliwa wymowa, "przekręcanie" trudnych wyrazów
- trudności z ułożeniem rymu do podanego słowa, wskazaniem rymujących się wyrazów (np. które wyrazy się rymują Tomek, Marek, domek?)
- trudności z zapamiętywaniem wiersza,
piosenki,
- trudności z zapamiętaniem więcej niż jednego polecenia w tym
samym czasie,
- trudność z zapamiętywaniem nazw, mylenie nazw podobnie brzmiących; trudność z zapamiętywaniem materiału uszeregowanego w
serie i sekwencje, takiego jak nazwy dni tygodnia, pór roku, kolejnych
posiłków i szeregi cyfrowe.
- trudności w orientacji w czasie np. określaniu pory roku, dnia, godziny na zegarze, problem z opanowaniem stosunków czasowych takich jak wczoraj, dziś, jutro. Np. "Pójdziemy wczoraj do babci?" lub " No przecież byliśmy tam jutro"
- trudności w nauce czytania - w zapamiętaniu liter, albo jeśli nawet dziecko je zna, to trudno mu odczytać wyraz, ponieważ czyta go po literce i nie jest w stanie złożyć go w całość
- pierwsze próby pisania - częste pisanie
liter i cyfr zwierciadlane , pisanie od prawej do lewej. Pionowa kreska pisana od dołu do góry, a "O" w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara.
Objawów tych w żadnym razie nie należy lekceważyć. Im
wczesniej skontaktujemy się z psychologiem, który oceni nasilenie
zaburzeń i pokieruje dalszą pracą w celu ich skorygowania, tym większa
szansa na oszczędzenie dziecku niepotrzebnych frustracji związanych z
niepowodzeniami na samym wstępie edukacji wczesnoszkolnej.
